Умер исследователь марийского языка Габор Берецки

Выдающийся венгерский лингвист–финно-угровед Габор Бéрецки (венг. Bereczki Gábor) скончался 4 апреля, сообщает кафедра финно-угроведения Будапештского университета им. Лоранда Этвеша.

Профессор Г.Берецки родился 24 марта 1928 года в юго-восточной Венгрии в городе Бекеш. Учился в Будапештском и Бухарестском университетах в 1949–1952 годах. Кандидатскую диссертацию защитил в Ленинградском государственном университете (1958), докторскую – в Будапеште (1987), где с 1973 по 1986 год заведовал финно-угорской кафедрой Университета им. Л.Этвеша.

С 1985 по 1995 год был профессором Университета города Удине (Италия). С 1998 года professor emeritus Университета им. Л.Этвеша.

Г.Берецки собирал и изучал язык и фольклор финно-угорских и тюркских народов, исследовал совместные черты финно-угорских и тюркских языков Поволжья. Опроверг гипотезу волжского праязыка-основы, выявил пермский (коми-удмуртский) слой лексики марийского языка. Переводил художественную литературу и фольклор разных финно-угорских народов на венгерский язык. Вместе с Ласло Викаром опубликовал сборники удмуртских, марийских, татарских и чувашских народных песен. В соавторстве с ним разрабатывался этимологический словарь марийского языка, который сам Г.Берецки не смог завершить.

Профессор Г.Берецки десятилетиями ежегодно проводил определенное время в Эстонии, став патриотом этой страны. Он был признанным авторитетом на международном уровне в финно-угроведении, уважаемым преподавателем среди студентов и счастливым отцом. Его сыновья продолжают работу Г.Берецки в области укрепления эстонско-венгерских научных и культурных связей.

Лит.: Тот Силард, Габору Берецки исполнилось восемьдесят. // Linguistica Uralica XLIV 2008, cc. 237–239.

Силард Тот / Tóth Szilárd

Источник: FINUGOR

8 комментариев

Filed under Новости

8 responses to “Умер исследователь марийского языка Габор Берецки

  1. Laid

    Родные и близкие, глубокие соболезнования примите от марийского народа.
    Мы, марийцы, как и многие представители других народов, благодарны Габору Берецки за его неоценимые научные труды, которые он оставил для будущего поколения.
    Габор Берецки был знаком со многими марийцами. Среди них и с нашей преподавательницей в Литературном институте Е.И. Коведяевой. Центр-музей им. Валентина Колумба гордится тем, что в нашем музее хранятся немало книг выдающегося ученого и удивительнейшего человека.
    Боль утраты возвращает в память те приятные минуты 1997 года во время конгресса финно-угорских писателей в Эстонии, когда марийская писательская делегация встречалась с Габором Берецки и мы имели возможность обмолвиться с ним по-марийски, поделиться воспоминаниями о его друзьях-марийцах.
    А его молодость была тесно связана с Марийским краем, прекрасными людьми, живущими там,
    Пусть земля будет пухом, уважаемый профессор..
    Кийыме верет пушкыдо лийже, пагалыме профессорна.

    От имени ваших близких людей, — Лайд Шемйэр.

  2. Чаманем! Марий калыкнан, поснак шанчызе -влакын эше ик ен ушан, у:шанле еНже мемнам коден кайыш. тудын пашаже мемнанмарий йылме дене кылдалтын… Йылмынан поянлыкшым шымлен. кызытсе лингвист -влак туныктымаште тудо шуко полышым марий Эллан пуэн. мемнан марий кундемыште толын-илен коштмыжо йылмынан поян улмыжым Габор Берецки ТУ:няумбал ку:кшытыш но:лтале.
    Мый тудым 1966 ийыште ял калык дене, по:рт еда. илалше ен-влак деке коштыктенам… тудо калкнан кузе ойлымыжым. мурым, йомакым… Упшер кундемыште илымыже годым возыш. Пачерыште илыш Степанова Клавдия Васильевнан по:ртыште.Упшер школын туныктышыжо дене. Ял калык тудым о:рын ончен. колыштын — марла ойлышо Венгр ученый ужаш лу:мынак о:рдыж ялла гыч толыт ыле…
    Тудын капрон ош тувыржым . стиральный порошокым кучылтмыжым … нигунам кочдымо йокмаже дене чыламат о:рыктаен. Вот могай калык уло, марла ойла. вес семын вургемым чия.. А йоча-влак дене кузет удо мутланен моштен…
    Кийме верже пушкыдо лийже… Шке Лумже да паша лектышыж дене мемнам , марий- влакым , палыме еныш савырен моштен.

  3. Laid

    Тау, Римма Григорьевна.
    Эре вашкена, эре жапна ок сите. Йомдарымеке гына ойгырена — мом ме (да поснак — КО:М!) ме йомдаренна.
    Шарнымаш ила да илаш ту:н:алеш.
    Римма Григорьевна, тиде венгр кугу шанчызын лу:мжым Упшер кундемыште молан пуаш лиеш.
    Вуйышкем икте гына толын пурыш — аралалтын гын тендан дене библиотек — тиде келшен толшо ту:выра то:неж шонем тиделу:м дене кылдаш.
    Да материал погашат, эртен кодшым шарналташ, тунамсым п:ртылташат тыгай вер лачак гына лиеш.
    Темлыза, Римма Григорьевна. Тендан авторителанда у:шанат. Да тиде чынже денак пайдале сомыл лиеш ыле.
    Валентин Колумб лу:меш ру:дер тоштер полшаш (материал копий-влак, фото дене — ту:н:алтышлан) ямде.
    Пырлят миен толын кертына.
    Мый просто весым шонен шым му. А тиде келшышыла чучеш. Да реальный.
    Айста самырык-влаклан тиде темым темлена. «ВийАр»-влак кумылын налыт, шонена.
    Лайд.

  4. Келшем , Лайдемыр шолем!
    Эше юмылан тау. ялыште улыт. илат ен-влак Габор Берецким ужын пырля пашам ыштеныт. Иктыже тунамсе марий йылмым туныктышо Антонина Васильевна Каменева. Упшер кундемын тоштершым ыштыше . тачысе кече марте вуйлатен- ворандарен ила. Вес ен- самырык тукым . ачажын Андрей Николаевич Гавриловын . ту:Налме пашам шуен шогышо Галина Андреевна Гаврилова -Никитина Упшер кундемын социально -культурный комплес вуйлатыше.
    Кумышо — Берецкин йылме аралыме ту:рле йо:н кучылтмо паша вел — муро гоч. Упшер кундемысе «Локама» лу:ман вокальный ансамбль Эн ку:кшу : сценым со:растарен кертеш шке репертуарже дене( 200 утла мур!!!!!.)
    Погынын мурышо унаже лийын кертыт. Вет тудо шуко ий Калык хор лу:мым нумалеш. «Локамасе» кажне мурызо еным Габор Берецкин сугыным шуктышо ен манаш лиеш.А.В.Каменеван да мыйынат туныктымо икшывышт улыт. Марла ойлат. мурат.марла чиемым аралат, койышым моштен ончыктат… А кузе мурат- акапельно але оранжировкым ыштыме деч вара!
    Ончет- колыштат- угыч шочат, кумылет но:лталтеш. тодылалтеш… Шинча ву:д шортыкта.. чон яндарештеш, вий лектеш.

  5. Laid

    Тау, Римма Григорьевна!
    Шонымашнам шукташ вийнам пыштена.
    Габор Берецкин фотожо-влак йошкар-олаштат улыт. Шке кидше дене возымо. Личный.
    Тидын нерген лачак кызыт шарнымаш возалтеш.
    Тидымат кучылташ йо:н уло.
    Материал вет эре лектеш. Валентин Колумбын ойпогыжым чумыраш ту:е:алыме годым нимат уке гаяк ыле. А мыняр погыныш, мыняр ышталте.
    Сандене о:рын шогыман огыл.
    Поянлыкна кугу. Кугурак тукымна, чаманаш гына кодеш, каят гынат, ончыклык тукымлан ятыр ыштен коденыт.
    Сандене ме нуным мондышаш огынал.
    Габор Беренцкин пашажым аклымаш да палдарымаш — мемнан парымна.

  6. Да Тый чын палемдышыч…Вудше йога . серхе кодеш Меже каена , кышана кодеш
    А ту:нямбал ку:кшытышто лийше палыме еНна -влак. шкемнамат пойдарат. шке воктекышт лишемдат… Возен шукташ кодеш.гына эртыше пагытын могай лиймыжым.
    10 апрельыште , 16.00. шагатыште нац. библиотекын изи актовый залыште МРО ВООПИКын черетан отч. -выб. конференций лийшаш.
    Тый музеевед коклаште ик эн чолга айдеме улат… Уло мемнан шкенан «Отчина » журнал. Миен лек. Тылат палаш йо:рале. ку:леш информацийым налын кертат ончыклык паша эртарашетлан. Мыйже кызыт . саде ВООПИК ушемын ик алмаштышыже улам.1982 ий гычак..вуйверыште улам. Тиде ушем шке жапыште Марий ушемым ышташ йо:ным ыштен — оргкомитетым да угыч Ушем шочыктымо икымше пунчал -влаым луктын ыле. Тидын нерген кызыт чыланат «монденыт»., мый дечем моло да эше икмынар .эше илыше еН кокла гыч ,кО: пала, лийын, шке кертме надыржым пыштен ..
    Огыт ойло ниго:ат, ок пале , ок палемде , кузе Альбертина Иванова шке кидше дене икымше Устав вариантым возен ыле. Тудо политический партий семын ужын Марий Ушемым. Вара тидын негызешак вес вариант шочыныт… А мыняре Геннадий Ф. Гордеев дене пырля «луген » коштмо калыкым… Тудын йол-кышаже. уш акыл да калык дене ойлен моштымыжо Марий Ушем ышташ полшыш. …
    В а р а р а к г ы н а лектыч вес лидер -ен- влак — В. Яналов и моло…
    Мыйын ВООПИК вуйлатыме по:лемыште , Мари Книга издательстве по:лемыште погынен шинчымынам але вес вере — музйыште — М.Б.Матукова дене , кайшаш корным . у:шан еН кычалмынам., Правительстве кУ:кшытыш темлымаш ямдылымынам , тушко кошташ ку:лмым ….ала -молан иктат ынеж шарналте… Наверне. шкеныштын тиде толкыныш ушнымо кече деч вара гына . шке ЛУ:мыштымаш МАРИ УШЕМ ЫШТАШ _ЧУМЫРАШ ту:Налме годым ужаш шонен , могай гынат надырым пыштен кертмым шижын палемдаш туНалыч… Кажне , шкеныштын ужмаш гыч.
    Тудо пагыт гыч. кунам палыме лийыныт неформальный Лидер-влак дене икмыняр ошкыл лиймеке.
    Ик эн ку:лешан ошкылжо — организационный йодыш —
    1. Марий ушем съезд погымо нерген увер.
    2.оргкомитет шочыктымаш
    3. тудын паша радам пеНыдемдымаш.
    Тиде лийын 3 мер организацииын пырля эртарыме пленумыште 20 декабрь 1989 ийыште.- МРО ВООПИК. Мемориал Ушем да Фонд культур фонд … Пунчалеш ик кид пыштыше мый ылым… Тиде документ кайыш ОК КППСыш, МАССР Правительствыш ,МАССР ВС -ыш.
    А молыжым , кызытсе Марий ушемын пу:рымашкым… шукышт палат…
    Садак . шымлызе . Историк -влаклан, музеевед- краевед — влаклан ыштен пытарыдыме паша тич уло..
    Владимир Никифорович !
    Жапет лийеш гын миен лек.
    Мый шкеже изиш вараш кодын мием.
    Тиде жапланак палемденам ,ончыгоч ,профориентационный мероприятийым — тюрле вер гыч толшо самырык -влак дене . кушко тунемаш пурымо шотышто акцийым — МарГУ факультет да дирекций вуйлатыше -влак дене вашлиймашым эртарем.

    Мийза. Тушто Муравьев Арнольд Валентинович тендам вашлиеш .

  7. Laid

    Тау. Шукташ тыршем.

Добавить комментарий